Suy nghĩ kỹ, "uốn lưỡi 7 lần" trước khi nói - Bài học : Ba bộ lọc của Socrate

Suy nghĩ kỹ trước khi nói

Suy nghĩ kỹ trước khi nói là việc dừng lại để cân nhắc mục đích, hậu quả và sự cần thiết của lời nói, giúp giao tiếp hiệu quả, xây dựng mối quan hệ và tránh hiểu lầm.

Bạn nên tự hỏi liệu lời nói có đúng, cần thiết, có lợi cho mình và người khác không, đồng thời kiểm soát cảm xúc, tránh những lời vô tâm, nói xấu, khoe khoang hay hồ đồ.

Tại sao cần suy nghĩ kỹ trước khi nói?

1. Tránh tổn thương – Lời nói vô tâm hoặc độc địa có thể gây tổn thương sâu sắc, dù chỉ là “trêu đùa”.
2. Tăng giá trị – Lời nói có suy nghĩ sẽ có giá trị hơn, tạo dựng lòng tin và sự tôn trọng.
3. Xây dựng quan hệ – Giúp tránh xung đột, hiểu lầm và vun đắp mối quan hệ tốt đẹp hơn.
4. Phản ánh sự trưởng thành – Hành động nhanh hơn não bộ thường dẫn đến sai lầm; suy nghĩ kỹ thể hiện sự khôn ngoan và trưởng thành.

Làm thế nào để suy nghĩ kỹ trước khi nói?

Tự hỏi 3 câu hỏi (Ba bộ lọc của Socrate)
- Điều này có đúng không?
- Điều này có cần thiết không?
- Điều này có tốt (có lợi) không?

Ngừng lại để cảm xúc lắng xuống – Cho phép bản thân chậm lại để không nói những điều bốc đồng.
Lắng nghe tích cực – Khi lắng nghe, bạn có thêm thời gian để phân tích, thấu hiểu đối phương và đưa ra câu trả lời phù hợp hơn.
Tư duy đa chiều – Xem xét vấn đề từ nhiều góc độ trước khi đưa ra lựa chọn cuối cùng.
Cân nhắc tính thời điểm và đối tượng – Không phải lời nói thật nào cũng cần phải nói ra, đặc biệt nếu nó không mang lại lợi ích mà còn có thể gây tranh cãi.
Tập trung vào điều cần nói – Chỉ nói những điều phù hợp và không cần thiết phải tiết lộ tất cả suy nghĩ của mình.

Ba bộ lọc của Socrate

Ngày xưa ngày xưa, ở Hy Lạp cổ đại, có 1 người đàn ông hớt hải chạy đến gặp Socrate, một nhà hiền triết đang sống cuộc đời tự do tự tại.

— “Ông Socrate ơi, ông biết người ta đang nói gì về Mr A, người bạn nổi tiếng của ông không. Thật không thể tin được!”

Socrate đáp:

— “Khoan đã. Trước khi nói, hãy thử đi qua ba bộ lọc.”

— “Ba bộ lọc?”

Bộ lọc thứ nhất: Sự thật

— “Đúng vậy. Bộ lọc thứ nhất: Sự thật. Anh có chắc điều anh định kể là thật không?”

— “Ờ… không chắc lắm. Tôi cũng chỉ nghe phong thanh lại thôi.”

Bộ lọc thứ hai: Lòng tốt

— “Vậy đến bộ lọc thứ hai: Lòng tốt. Điều anh muốn nói có mang sự tích cực cho người khác không, ví dụ sự vui vẻ, hạnh phúc, lòng tin, lợi ích kinh tế, tinh thần, khen ngợi, động viên, giúp người nghe yêu cuộc đời, yêu cuộc sống hơn?”

— “Không, chắc chắn không.”

Bộ lọc thứ ba: Sự hữu ích

— “Thế thì cái anh định kể cho tôi là một điều tiêu cực, lại còn không chắc là nó có thật hay không. Hãy thử bộ lọc cuối cùng: Sự hữu ích. Liệu việc tôi biết chuyện này có giúp ích gì cho tôi không? Và cũng có lợi ích gì cho anh không?” Socrate hỏi.

— “Dạ cũng không ạ.”

Socrate mỉm cười:

— “Nếu điều đó vừa không chắc là sự thật, vừa không hề tốt đẹp, lại chẳng có ích lợi gì cho cả anh và tôi. Thì tại sao anh phải kể cho tôi nghe, và vì sao tôi phải nghe?”

Gợi ý

Bạn sẽ áp dụng cách tư duy của Socrate vào bản thân và gia đình, bạn bè, người xung quanh như thế nào khi dùng mạng xã hội cũng như việc quản trị tin đồn?

Câu hỏi suy ngẫm:

Bạn có từng tò mò nhiều chuyện, tò mò chuyện cá nhân của người khác không?
Có từng kể lại cho người thứ 3 mà không kiểm chứng, không tận mắt tận tai chứng kiến không?
Vì sao bạn lại làm như vậy?
Và người thân, gia đình có từng là nạn nhân của tin đồn không?
Bạn chọn đính chính (đối chối) với người đồn hay im lặng bỏ qua hay bạn có giải pháp nào khác?

Một tính xấu mà nhiều người mắc phải

Có một tính xấu mà tôi thấy có rất nhiều người hay bị, cả bản thân tôi cũng thế.
Quý Vị đoán thử đó là tính xấu gì nào ?

Hôm nay khi trưa đi làm về, về đến nhà mệt quá tôi nằm ngủ, phút chốc tôi ngủ thiếp đi hồi nào mà không biết.

Vừa ngủ được một lúc, tôi được các Chư Thiên nhắc lỗi là :

« Hôm nay tôi bị một lỗi, đó là:
nói xấu sau lưng người khác ».

Khi thức dậy, tôi thấy quả thật là mình vẫn còn nhiều lỗi lầm quá.

Nói ra đây, Quý Vị thấy tôi có thành thật không ạ ?

Khi có lỗi, tôi chấp nhận mình có lỗi, vì chỉ có tự mình nhận lỗi về mình và chịu sửa đổi thì đường tu của chúng ta mới tiến bộ được, Quý Vị ạ.

Vì tu chính là tu sửa, là sửa những lỗi lầm, là thay đổi chính mình từ người xấu thành người tốt đó Quý Vị.

Trong cuộc sống có rất nhiều lý do khiến Quý Vị nói xấu sau lưng người khác.

Một số lý do như :

Tâm đố kỵ, thấy mình không bằng người, thành ra ganh ghét và nói xấu.
Hay là bị người hiếp đáp, bắt nạt, rồi ta không làm gì được, và thế là ta nói xấu họ sau lưng, để cho bỏ tức.
Hoặc khi thấy người phạm những lỗi sai, ta thấy mình tốt hơn, thế là chê người sau lưng.
……………….

Trên đây là những lý do chính khiến một người sẽ nói xấu một người khác.

Nhưng dù là vì lý do gì đi nữa, thì nói xấu sau lưng người khác, theo tôi đó là một tính xấu, một thói quen xấu, và nó không làm chúng ta tiến bộ, tốt đẹp hơn, cũng không giúp gì cho người bị nói xấu, để giúp họ tốt hơn.

Mà chỉ làm cho tình hình trở nên tồi tệ hơn mà thôi.

Không những thế, người mà hay nói xấu lại rất dễ gieo nghiệp chướng và tương lai chắc chắn phải gánh chịu những quả báo không tốt.

Một số quả báo đắng của người nói xấu như sau :

1. Dễ bị rơi vào những môi trường sống mà có nhiều chuyện thị phi, tỵ hiềm, lời qua tiếng lại, dễ bất an và phiền não.
2. Tương lai bản thân dễ mắc phải chính những lỗi lầm mà mình đã từng nói xấu người.
Và khi mắc phải, lại bị nhiều người chê cười.
3. Bị quả báo cô đơn, buồn, ít bạn.
- Vì khi nói xấu chính là chúng ta đang tạo sự chia rẻ giữa các cá nhân với nhau.
  Mà người với người sống mà không liên hệ nhau, đơn độc.
  Thì bản thân người nói xấu sẽ nhận phần trách nhiệm đó.
4. Dễ tạo thêm ân oán, oán kết, tăng kẻ thù, giảm bạn, và làm giảm số lượng người thương quý.

Vì Quý Vị nghĩ thế nào, nếu mà người đang bị nói xấu, vô tình nghe được câu chuyện của Quý Vị đang nói, đang bàn về họ.

Tôi nghĩ họ sẽ vô cùng bực tức và phẫn nộ.

Vậy là Quý Vị đã làm tăng thêm kẻ thù rồi.

Do vậy, khi nói chuyện với ai đó trong đời sống hằng ngày, Quý Vị cần phải hết sức cân nhắc, phải rất cẩn thận trong lời ăn tiếng nói.

Như ông bà ta vẫn hay dạy :

« Trước khi nói điều gì thì cần phải nên uốn lưỡi bảy lần ».

Vì nếu không cẩn thận, là Quý Vị đang tạo nghiệp mà mình không biết.

Và nghiệp cứ tạo ra mỗi ngày, như lưới hay như màn nhện lớn, chúng sẽ bao phủ và trói cuộc đời Quý Vị đẩy vào vòng khổ lụy.

Tôi thì còn duyên may được Trời Phật nhắc.
Chứ Quý Vị nếu không có ai nhắc thì…Ôi thôi.
Sẽ rất khổ đó Quý Vị.

Do đó, mỗi khi mở lời nói về ai đó, nếu ta không nói tốt thì thôi.
Còn nói xấu thì tuyệt đối không.

Hoặc nếu ta không hài lòng về họ, thì tốt nhất ta nên im lặng và cho qua chuyện, thì sẽ chắc hơn, đỡ phải tạo nghiệp.

Xin chúc Quý Vị miệng như là đóa hoa sen.
Khi mở ra thì hương thơm luôn ngào ngạt, thơm mát, dịu ngọt, tươi thắm để làm đẹp cho đời.